Spiegeltje spiegeltje in mijn hand…

Hoe help je je kind als het spiegelbeeld niet meer teruglacht?

Spiegelen is heel menselijk. We doen het al vanaf onze geboorte: je lacht een baby toe en hij doet het na, ook als je je tong uitsteekt of heel verbaasd gaat kijken. Kinderen kopiëren dingen van hun ouders, broers, zusjes en hun omgeving. Een wereldberoemd voorbeeld van spiegelen komt uit het sprookje van Sneeuwwitje: spiegeltje spiegeltje aan de wand…

Spiegelen werkt in positieve en negatieve zin.

Spiegelen werkt in positieve en negatieve zin. Goed voorbeeld doet goed volgen: als jij netjes dank je wel zegt, dan doen jouw kinderen dat vaak vanzelf na. Gooi jij jouw afgekloven appel in de bosjes (“dat verteert vanzelf”, zei mijn moeder altijd), dan doen jouw kinderen dat waarschijnlijk ook. Ik ben uiteraard een uitzondering ;-). Een mooi voorbeeld in dit filmpje van een baby wiens moeder blijkbaar al vaak heeft voorgedaan hoe het moet…

Beloning

Ook geldt dat beloning goed werkt; menig opvoeder heeft op een bepaald moment tijdens de opvoeding het ‘stickersysteem’ geïntroduceerd. Als je kind iets goed heeft gedaan, op het potje heeft geplast of geen nagels heeft gebeten, dan wordt het beloond met een sticker. Je kind wordt blij van de sticker en doet extra zijn best om er één te krijgen aan het eind van de dag.

De moderne mens heeft dagelijks een spiegel in zijn hand. Het gaat misschien niet bewust, maar het werkt in grote lijnen hetzelfde als bij die baby: jij zet iets leuks op Social Media en jouw ‘spiegel’ reageert in de vorm van likes en reacties. Dit levert je kortstondig een goed gevoel op, omdat er in je hersenen een stofje vrij komt dat dopamine heet. Je wordt dus beloond voor je leuke bericht en bent, net als het kind met het vooruitzicht op een nieuwe sticker, extra gemotiveerd om het snel nog een keer te doen om weer dat fijne gevoel te ervaren.

Peers

Voor kinderen en jongeren geldt hetzelfde en eigenlijk meer, omdat zij hun identiteit beginnen te ontwikkelen en extra gevoelig zijn voor bevestiging van hun vrienden, of ‘peers’. Dan zijn al die likes op je laatste foto via Instagram heel fijn. Daar willen ze steeds meer van. Dus worden vrienden in de foto getagd, al staat er alleen een boom op en is er geen mens op de foto te bekennen. In Snapchat kun je bijhouden hoe lang de chat met je BFF al duurt, dus proberen meiden zo lang mogelijk over en weer te blijven ‘liken’ en chatten.

Helden van nu

De helden van nu zijn minder vaak popsterren en steeds vaker vloggers met een grote schare fans die dagelijks kijken. Ook dit zijn spiegels die de jeugd op allerlei manieren beïnvloeden. Zo vroeg mijn 12-jarige dochter mij of ze haar tanden mocht bleken (net als die leuke vlogger…).

Naast de vele leuke kanten die zitten aan de ervaringen die worden gedeeld via Social Media en de vlogs, heeft het ‘spiegel-effect’ ook minder leuke kanten. Bijvoorbeeld kinderen die al die likes zó leuk vinden, dat zij hun Instagram en Snapchat account (stiekem) op ‘openbaar’ zetten, want dat levert veel meer reacties op.

Of als de spiegel jou opeens niet meer “de mooiste in het land” vindt en er negatieve reacties worden ontvangen. Dat komt bij de jonge generatie keihard aan. Dan kan de telefoon -tijdelijk- een vijand worden, omdat de stroom aan negatieve berichten je altijd en overal kan bereiken. Je hebt je telefoon immers binnen handbereik, soms zelfs 24 uur per dag.

Hoe kun je je kind helpen als het spiegelbeeld niet meer teruglacht?

1. Bied een luisterend oor

Als je kind je in vertrouwen neemt, dan geldt ook hier het principe van de beloning: reageer neutraal, luister naar het verhaal en oordeel niet. Bedenk met elkaar hoe jullie het op kunnen lossen.

2. Reageer niet

Ook voor de zender van de negatieve boodschappen geldt: hij wacht op een reactie. Reageer dus niet, dit kan weer een nieuwe reactie uitlokken.

3. Probeer de aanleiding te achterhalen

Soms komt iets hard aan, maar is het eigenlijk als een grap bedoeld, soms is iemand er opzettelijk op uit om (negatieve) reacties uit te lokken. Probeer te achterhalen wie er achter zit en waarom.

4. Blokkeer degene die de berichten verstuurd

Het geeft rust om een aanhoudende stroom berichten te stoppen. Leg aan je kind uit dat de ander er niets van merkt en dat het altijd mogelijk is om de blokkade weer op te heffen.

5. Bewaar de berichten

Het kan zijn dat je de berichten nodig hebt als bewijsmateriaal. Maak er een foto van of sla ze op.

6. Neem contact op met de onruststoker(-s) en/of ouders

Soms heeft de zender geen idee welk effect het bericht heeft op de ontvanger. Bijvoorbeeld: op de basisschool sturen twee vriendjes uit groep 6 samen een heftige foto door, omdat ze dat een goede grap vinden. Dan kan direct terugbellen met de vraag “waarom doe je dit?” helpen (bijvoorbeeld door jou als ouder). Ook contact opnemen met de ouders om de situatie uit te leggen kan een leermoment opleveren.

7. Neem contact op met school

Levert een gesprek met de zender of ouders niets op, neem dan contact op met school als het gaat om een klasgenootje. Bespreek het met de leerkracht of eventueel met de vertrouwenspersoon. Als het gaat om iemand van de sportclub, neem dan contact op met de trainer.

8. In het uiterste geval: rapporteer de onruststoker(-s)

Bij alle Social Media apps is het mogelijk om onruststokers te rapporteren. Dit kun je vinden onder ‘instellingen’ (bij het tandwiel-icoontje). Omdat de uitleg meestal alleen in het Engels te vinden is, is het noodzakelijk om je kind hierbij te helpen.

Installeer een meldknop op de computer thuis, dan kunnen kinderen het melden zodra er iets gebeurt. Eenvoudig te installeren via https://www.meldknop.nl/.

9. Schakel een MediaCoach in

Kom je er zelf niet uit? Een gecertificeerd MediaCoach kan ook in 1-op-1 situaties uitkomst bieden en helpen bij het zoeken naar een oplossing.

Tot slot

Wat je zelf via Snapchat of Instagram rondstuurt verschijnt weer op de ‘spiegel’ in de hand van een ander en kan die ander een goed, maar soms ook vervelend gevoel bezorgen. Help je kind zich hiervan bewust te worden.

Zijn je kinderen nog jong en wil je weten hoe je al vroeg kunt beginnen met een mediawijze opvoeding? Lees dan de 6 tips om jouw ukkie mediawijs op te voeden.

Heb je zelf een voorbeeld van spiegelen?

Of heeft je kind iets vervelends meegemaakt en hebben jullie het samen opgelost?

Deel het! Ik lees graag jullie ervaringen.

Auteur: Marianne

Mensen kritisch leren nadenken is wat ik doe. Ik werk voor verschillende scholen, organiseer workshops, geef trainingen en les in mediawijsheid, coach kinderen en jongeren & filosofeer met kinderen, jongeren en volwassenen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.